Witamina A - działanie, niedobór, nadmiar, dawkowanie

Witamina A - działanie, niedobór, nadmiar

Mało osób zdaje sobie sprawę, że pod nazwą „witamina A” kryje się o wiele więcej niż jedna substancja. Ci, którzy co nieco o niej już słyszeli mogą znać ją także pod nazwą „retinol”. Odpowiada m.in. za nasz wzrok, osoby z jej niedoborem mają problemu z widzeniem w ciemności. Ogranicza także ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów. Jednak to nie wszystkie z jej zalet, dowiedz się więcej na jej temat w tym artykule.

Jak już wcześniej zostało wspomniane pod nazwą „Witamina A” kryje się kilka substancji przede wszystkim retinolu, ale także jego pochodnych retinoidów, beta-karotenu i części karotenoidów. Substancje niebędące retinolem podaje się jako odpowiedniki ilości retinolu dla wyrażenia ilości witaminy A. Witamina A jak i witaminy tj. D, E, K rozpuszcza się w tłuszczach, dlatego niezbędna jest ich prawidłowa ilość w diecie, aby te witaminy mogły poprawnie się wchłaniać. W roślinach związek ten gromadzi się i występuje pod postacią karotenoidów. W organizmie witamina A magazynowana jest jako retinol w tkance tłuszczowej oraz wątrobie, w przypadku chwilowego niedoboru rej witaminy organizm sięga po te rezerwy. Niestety taka gospodarka może prowadzić do nadmiaru tej witaminy, szczególnie ważne jest to w przypadku osób palących oraz kobiet w ciąży.

 

Skutki niedoboru witaminy A były znane już w starożytności. Znali je m.in. Grecy, Rzymianie czy Egipcjanie, a nawet próbowali im zapobiegać. Przede wszystkim dotyczyło to kurzej ślepoty, czyli utrudnieniu lub braku widzenia po zmierzchu, starożytni w takim wypadku nakazywali jeść duże ilości gotowanej wątróbki, która jest jednym z produktów o największej zawartości witaminy A.

Witamina A działanie

Witamina A pełni szereg funkcji w organizmie człowieka, przede wszystkim witamina A działanie przejawia jeśli chodzi o wzrok i skórę jednak nie tylko:

 

Jest niezbędna w procesie widzenia - Witamina A wchodzi w skład rodopsyny - barwnika wzrokowego znajdującego się w pręcikach siatkówki oka, które biorą udział w procesie widzenia. Pręciki pełnią szczególną rolę, gdyż m.in. są odpowiedzialne za widzenie po zmierzchu, stąd właśnie jednym z objawów niedoboru witaminy A jest problem z widzeniem po zmroku.

Poprawia kondycje naszej skóry - witamina A przyspiesza regenerację skóry, dodatkowo dzięki poprawie stanu nabłonka zabezpiecza przed jej nadmiernym wysuszaniem. Dodatkowo witamina A jest niezbędna w procesie produkcji kolagenu i elastyny, dlatego jej odpowiednia podaż zapobiega powstawaniu zmarszczek, oraz sprawia, że skóra wytrzymalsza.

 

Pomaga zwalczyć trądzik - witamina A jest częstym dodatkiem do wielu kosmetyków przeciwtrądzikowych, gdyż skutecznie wspomaga walkę z nim.

Bierze udział w produkcji kolagenu - kolagen jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania stawów.

 

Odpowiada za wzrost i budowę komórek - niedobór witaminy A może powodować problemy ze wzrostem, dzieje się tak, gdyż bierze udział w funkcjonowaniu i budowie układu kostno-mięśniowego.

 

Przeciwutleniacz - witamina A jest antyoksydantem co oznacza, że neutralizuje szkodliwe działanie wolnych rodników. Wolne rodniki są niepożądanymi substancjami będącymi efektem ubocznym procesów metabolicznych. Wolne rodniki uszkadzają ściany komórek jak i ich organelle.

 

Działanie antynowotworowe - witaminie A przypisuje się działanie antynowotworowe w formie profilaktyki i spowolnieniu postępów niektórych nowotworów: jelita grubego, stercza czy płuc.

Bierze udział w procesach regeneracji komórek.

 

Działa ochronnie na nabłonek skóry i błon śluzowych.

Bierze udział w metabolizmie tłuszczów.

Witamina A - Trwałość

Witamina A charakteryzuje się całkiem dobrą odpornością na temperatury. Podczas gotowania jej straty są niewielkie i wynoszą poniżej 10%, co jest bardzo dobrym wynikiem w porównaniu do np. witaminy C, której gotowanie może spowodować aż 40% strat.

 

Nie powinno się jej jednak wystawiać na zbyt wysokie temperatury, gdyż jeśli jej odporność na gotowanie jest całkiem spora, tak podczas pieczenia w wysokich temperaturach lub smażenia straty będą już znaczne i mogą sięgnąć nawet 90%.

 

Dawkowanie

 

Jak już wiemy pod nazwą witaminy A kryje się kilka substancji. Substancje te charakteryzują się różną aktywnością, dlatego zostało stworzone pojęcie równoważnika retinolu, który obrazuje, jak ilość danej substancji jest równoważna jednostce retinolu, a prze to jednej jednostce witaminy A.

 

1 równoważnik retinolu =

= 1 mg retinolu = 6 mg b-karotenu = 12 mg pozostałych karotenoidów = 3,33 j.m. retinolu = 10 j.m. b-karotenu = 20 j.m. pozostałych karotenoidów.

Minimalne zalecane dzienne spożycie:

 

Dzieci 1-3 lata - 300 µg = 0,3 mg = 1000 j.m.

Dzieci 4-8 lat - 400 µg = 0,4 mg = 1330 j.m.

Dzieci 9-13 lat - 600 µg = 0,6 mg = 2000 j.m.

Dzieci powyżej 13 lat - 800 µg = 0,8 mg = 2700 j.m.

Dorośli - 800 µg = 0,8 mg = 2700 j.m.

Witamina A niedobór

Witamina a niedobór objawy:

- kurza ślepota,

- problemy ze wzrokiem,

- zwyrodnienia nabłonka budującego błony dróg oddechowych i przewodu pokarmowego,

- zahamowanie lub zaburzenia wzrostu u dzieci,

- nieprawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego,

- przesuszona i szorstka skóra, zwłaszcza na łokciach, kolanach, ramionach i udach,

- suchość gałki ocznej,

- zmniejszona odporność na infekcje,

- wypadanie i łamliwość włosów,

- trądzik,

- biegunki.

Nadmiar witaminy A

Witamina A jest magazynowana w naszym organizmie głownie w tkance tłuszczowej i wątrobie, mechanizm taki zapobiega krótkotrwałym brakom tej witaminy. Przez to, że nadmiar witaminy nie jest wydalany z organizmu, a magazynowany. Z tego względu może dojść do jego przedawkowania. Nie powinno dojść do niego, kiedy mamy odpowiednio zbilansowaną dietę. Jednak może wystąpić w przypadku suplementacji lub spożycia w dużej ilości produktów o wysokiej zawartości tej witaminy np. wątróbki.

Nadmiar witaminy A objawy:

- drażliwość, nadpobudliwość,

- bóle głowy,

- nudności, wymioty,

- bóle stawów i mięśni,

- powiększenie wątroby,

- żółtawe zmiany skórne,

- zmniejszenie ilości wapnia, zaburzenia w jego wchłanianiu,

- zaburzenia wzroku

 

W przypadku karotenoidów nie zaobserwowano ich toksycznego wpływu na organizm człowieka, jednakże pojawiły się doniesienia, że długotrwałe stosowanie b-karotenu w dawkach przekraczających 20 mg/dzień, szczególnie u osób palących papierosy, może indukować procesy nowotworowe.

W czym jest witamina A ?

Produkty bogate w witaminę A (zawartość w 100g produktu):

Wątroba wieprzowa - 13 000 µg

Marchew - 1656 µg Batat - 780 µg

Margaryny 600 - 900 µg

Masło - 814 µg

Papryka czerwona - 528 µg

Szpinak świeży - 470 µg

Dynia - 375 µg

Sery żółte - ok 300 µg

Jaja - 270 µg

Brokuły - 153 µg

Pomidor - 107 µg

Brzoskwinie - 99 µg

Śliwki - 50 µg

Łosoś - 41 µg

Mleko - 27 µg

 

Źródła:

 

1. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2012

2. "Witaminy", praca zbiorowa pod red. prof. Jana Gawęckiego, Biblioteczka Olimpiady Wiedzy o Żywieniu, Zeszyt 5, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Poznań 2000

3. https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,witamina-a---zrodla--wplyw-na-organizm--skutki-niedoboru-i-przedawkowania,artykul,1721642.html

4. https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/apteczka/witamina-a-wlasciowosci-i-zastosowanie-w-kosmetyce-aa-vbx2-QKN5-2ASC.html

5. https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/62900,witamina-a

6. https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/zdrowe-odzywianie/tabela-zalecanych-ilosci-witamin-i-skladnikow-mineralnych-w-diecie-doroslego-czlowieka-aa-KiWR-nFRr-SWGs.html

7. https://parenting.pl/witamina-a-dla-dzieci

 

Słowa kluczowe:

witamina a działanie

witamina a niedobór

nadmiar witaminy a

w czym jest witamina a

 

#witaminaA #odżywianie #dieta #zdrowie #witaminy #witaminy

Witamina C, jak oceniasz artykuł?Bez zachwytuNiezbyt dobreOkWspanialeTo jest super!Witamina C, jak oceniasz artykuł?

Kontakt:

e-mail: strefa.zdrowie.kontakt@gmail.com

telefon: 733595554